Τρίτη 20 και Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026
Οι περιοχές της Ευρώπης που για δεκαετίες στηρίχτηκαν στην εξόρυξη άνθρακα και λιγνίτη αντιμετωπίζουν σήμερα κοινά προβλήματα. Χάνονται θέσεις εργασίας, οι νέοι φεύγουν, ο πληθυσμός μειώνεται και οι τοπικές κοινωνίες αναζητούν νέο αναπτυξιακό πρότυπο. Ένα από τα εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν είναι η κοινωνική καινοτομία: νέες ιδέες, συνεργασίες και επιχειρήσεις που απαντούν σε πραγματικές ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και δημιουργούν ταυτόχρονα θέσεις εργασίας.
Σε αυτό εστιάζει το ευρωπαϊκό έργο SIJMA, που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Interreg Europe. Στο έργο συνεργάζονται περιοχές σε μετάβαση από την Ισπανία, την Ελλάδα, τη Βόρεια Μακεδονία, την Ουγγαρία και τη Γερμανία. Ανταλλάσσουν εμπειρίες και καλές πρακτικές και ενσωματώνουν την κοινωνική καινοτομία στις περιφερειακές αναπτυξιακές πολιτικές της περιόδου 2021–2027. Στόχος είναι να ενισχυθούν η απασχόληση, η κοινωνική και νεανική επιχειρηματικότητα και η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις αποφάσεις για το μέλλον τους.
Την Ελλάδα και τη Δυτική Μακεδονία εκπροσωπεί στο έργο το Ινστιτούτο Δίκαιης Μετάβασης Ελλάδας (JTIG), με έδρα την Κοζάνη, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας.
Η ανάγκη είναι μεγάλη. Το β΄ τρίμηνο του 2026 η Δυτική Μακεδονία είχε το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στη χώρα (12,7%). Ο πληθυσμός της μειώθηκε κατά περίπου 10% μέσα σε μια δεκαετία (2011–2021). Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της παραμένει αισθητά κάτω από τον εθνικό μέσο όρο. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα μπορεί να δώσει διέξοδο σε τομείς όπως η ενεργειακή φτώχεια, η φροντίδα, η κυκλική οικονομία, η αγροδιατροφή και η δημιουργική οικονομία, με προτεραιότητα στους νέους, στις γυναίκες και στους εργαζόμενους της πρώην λιγνιτικής οικονομίας.
Τι θα γίνει στην Κοζάνη
Στις 20 και 21 Οκτωβρίου η Κοζάνη υποδέχεται τους εταίρους του έργου από τις τέσσερις χώρες. Η διεθνής συνάντηση περιλαμβάνει θεματικά εργαστήρια, επισκέψεις μελέτης και τεχνικές συναντήσεις, με κεντρικό θέμα: «Πώς η κοινωνική καινοτομία και η δημιουργικότητα μπορούν να ενισχύσουν την απασχόληση και τις αναπτυξιακές ευκαιρίες στις περιοχές εξόρυξης σε μετάβαση».
Την πρώτη ημέρα (Τρίτη 20/10) οι συμμετέχοντες θα ενημερωθούν για τις προκλήσεις της Δυτικής Μακεδονίας ως λιγνιτικής περιοχής σε μετάβαση, με παρουσιάσεις του JTIG και της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, καθώς και για το αναδυόμενο οικοσύστημα κοινωνικής καινοτομίας στις περιοχές Δίκαιης Μετάβασης. Θα ακολουθήσει στρογγυλό τραπέζι με τοπικούς φορείς για τις πραγματικές ανάγκες και όσα αναδύονται σήμερα στην κοινωνική επιχειρηματικότητα της περιοχής. Το απόγευμα οι εταίροι θα παρουσιάσουν καλές πρακτικές από τις χώρες τους και θα συζητήσουν τι μπορεί να μεταφερθεί από τη μία περιοχή στην άλλη.
Τη δεύτερη ημέρα (Τετάρτη 21/10) οι ξένοι εταίροι θα γνωρίσουν στην πράξη το οικοσύστημα της Δυτικής Μακεδονίας με επισκέψεις μελέτης:
- στο Κέντρο Ανάπτυξης Δεξιοτήτων και Απασχόλησης Κοζάνης και στο Insocial Hub (Ολοκληρωμένο Κοινωνικό Δίκτυο Δυτικής Μακεδονίας), δομές που στηρίζουν τη Δίκαιη Μετάβαση
- στην Περιφέρεια και στο Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Δυτικής Μακεδονίας, για τα διαπεριφερειακά έργα, την πρόσκληση για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και τον ρόλο του Strategic Hub στην κοινωνική καινοτομία
- στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας
Η συνάντηση ολοκληρώνεται με θεματικό εργαστήριο για το πώς οι πολιτικές κοινωνικής επιχειρηματικότητας και τα μοντέλα συλλογικής νοημοσύνης και συνδημιουργίας μπορούν να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και αναπτυξιακές ευκαιρίες στις λιγνιτικές περιοχές.
Το έργο συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Interreg Europe.
